Sài Gòn chỉ còn trong nỗi nhớ

Viết cho cho các bạn học trường Lê Quý Đôn giai đoạn trước năm 1975 nay không còn ở lại trên quê hương nữa.

Sài Gòn đối với các bạn giờ xa quê hương là niềm nhớ khôn nguôi và không phải ngẫu nhiên mà nó đã trở thành biểu tượng ở hải ngoại như trường hợp Little Saigon ở Cali. Tôi viết bài này nằm ôn lại những kỷ niệm Sài Gòn ngày xưa, ngày mà chúng ta còn trên mình chiếc áo trắng học trò. Tôi viết cho giai đoạn của lứa tuổi sinh từ năm 1957 đến 1963 tức là từ lớp 6 đến lớp 12, những bạn đã học bậc trung học tại Trung tâm giáo dục Lê Quý Đôn.

Lịch sử Sài Gòn trãi qua biết bao nhiêu biến động theo dòng lịch sử, đã mang biết bao nhiêu nỗi niềm buồn vui của những con người đã sống trong nó. Tôi còn nhớ như in cái ngày mà Nguyễn Chánh Thi làm cuộc đảo chánh Ngô Đình Diệm nhưng thất bại, rồi Phạm Phú Quốc bỏ bom dinh Độc lập, đám tang thống tuớng Lê Văn Tỵ, chuyến viếng thăm của tổng thồng Nam Hàn Lý Thừa Vãng (lúc đó tôi đang ở tại 230 đường Công Lý). Về sau là đảo chính 1/11/1963, đã làm hư hại nặng cho trường tôi đang học lúc bấy giờ là Lamartine, cạnh hồ tắm Nguyễn Bỉnh Khiêm, trước Sở Thú (lúc đó tôi ở tại 153 đường Tự Đức, Đa kao). Chính sự kiện hư trường này đã dần đưa tôi đến học trường J. J. Rousseau về sau là TTGD Lê Quý Đôn. Lúc tôi còn ở đường Công Lý và Tự Đức, ngoài giờ học tôi và các bạn tôi thường chạy chơi ở các con đường như Tú Xương, Ngô Thời Nhiệm, Phan Thanh Giản, Tự Đức, Phan Đình Phùng, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Mạc Đỉnh Chi, Phùng Khắc Khoan,v.v…Những con đường ngày đó cho tới ngày 30 tháng 4 vẫn còn im ắng, những ngôi biệt thự nép mình dưới bóng cây. Tuổi thơ của tôi trôi theo những ngày tháng thật êm đềm. Sau này khi lên trung học,

hàng ngày mỗi lúc rãnh rỗi, tôi cùng với chiếc xe đạp rong ruỗi trên khắp các nẽo đường nhiều khi ra tận vùng Gia Định như Củ Chi, Nhà Bè, Thủ Đức. Bình Chánh. Sài Gòn đối với tôi là một vùng đất mênh mông, dù nơi đông đúc, xô bồ như giữa vùng trung tâm các chợ búa, trường học hay các nơi yên lặng nhất cũng đều mang những dấu ấn trong cuộc đời tôi.

Thế là đã 37 năm trôi qua, tôi xa Sài Gòn. Tôi đã bỏ Sài Gòn lại sau lung đi về vùng đất mới, bỏ đi khung trời đâu ắp kỷ niệm về những người thân và bạn bè của tôi. Nhất là từ cái ngày mà các bạn đã rời bỏ quê hương, bỏ lại chính tôi còn lại trên mảnh đất này. Nhưng nỗi nhớ vẫn mãi còn đó, nó vẫn âm ỉ trong trái tim tôi: tôi vẫn nhớ về các bạn, nhớ mái trường xưa và nhất là nhớ về một Sài Gòn thân thương.

Sài Gòn ngày nay có còn không? Tôi trả lời là không, nó đã chết từ ngày người ta đã đổi tên nó, đã phá bỏ đi rất nhiều công trình đáng nhớ. Sài Gòn ngày nay là một mớ xô bồ xô bộn, hàng quán, nhà hàng, khách sạn chen chúc nhau trên những con đường mà xưa nay được gọi là im ắng. Còn đâu “con đường cây xanh bóng mát” như trong bài Trả lại em yêu của Phạm Duy. Những khoảng trời xanh mênh mông ở khu dinh Độc lập, trường LQĐ đã bị chen vào những khách sạn cao tầng một cách lố bịch. Sài Gòn bây giờ tràn ngập những con người xa lạ. Họ trở thành chủ nhân ông thay thế những con người cố cựu tại đây. Họ chỉ biết sống vì lợi nhuận, không có một tý hiểu biết gì về văn hóa Sài Gòn. Họ đã làm xấu đi hình ảnh một Sài Gòn đáng yêu ngày nào.

Nói về Sài Gòn rất dài, ở đây tôi chỉ sơ lược một phần rất nhỏ thôi. Sau đây tôi với các bạn cùng ôn lại những hình ảnh Sài Gòn một thời để nhớ về những kỷ niệm mà chúng ta còn lưu giữ trong lòng.

Hồ Con rùa (ngày nay không còn con rùa, nó đã bị đăt chất nổ năm 1976 rồi). Quảng trường này giờ chung quanh tràn ngập hàng quán chứ không còn yên tĩnh như trong hình đâu.

Đây “con đường Duy Tân cây dài bóng mát” một thời

                   Ngả tư Trương Minh Giảng – Phan Đình Phùng gần trường chúng ta.

 Đẹp không!

Đường Tự Do, công viên Chi Lăng  đối diện nó là dãy lề đường mà sau ngày 30/4 các bạn các trường trong đó có trường LQĐ dọn bàn ghế ra đây bán cà phê. Tôi nhớ hình như chỉ được gần một tháng thì bị dẹp. Công viên nay đạ bị xóa sổ thay vào đó là tòa nhà Vincom trông chẳng giống ai.

    

Tượng Petrus Trương Vĩnh Ký và nhà thờ Đức bà (tượng đã bị đập và dẹp bỏ sau 30/4, hiện tượng còn lưu giữ tại nhà bảo tàng nghệ thuật thành phố)

Bạn thấy Sài Gòn ngày xưa còn nên thơ không?

 Đây là đường Pasteur đấy các bạn

Đây là đoạn dường hai Bà Trưng (Tân Định) khúc bưu điện Tân Định, đi khoảng trên 100 m là tới nhà bạn Nguyễn Thị Anh Thư học lớp 10 năm 1975. Tôi nhớ số nhà là 250 không biết có phải không?

 Góc ngả tư Hồng Thập Tự - Công Lý. Các bạn thấy trường chúng ta chứ!

 Gần đến ngả tư Hồng Thập Tự - Công Lý

Đường Trần Quý Cáp. Bên trái là trường LQĐ có cổng ra vào cho học sinh ở Tiểu học và Trung học. Bên phải phía trước cổng Tiểu học, các bạn còn nhớ có hai xe bán nước giải khát không? ở xa bên trái là hotel Đức ngày nào.

Đường Hồng Thập Tự. Bên có dây kẽm gai là dinh Độc lập, còn phía bên này là cổng chính trường LQĐ

                                                                                                             (Còn tiếp)

Điều tôi đề cập ở đây nó không còn là gì mới mẻ nhưng nó nói lên chính sự ngu dốt đã tạo ra sự việc trên. Sự phản đối việc lấy đất trường Lê Quý Đôn để xây Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương VN không chỉ có tại VN, tại chính đất Sài Gòn mà còn lan ra tận nước ngoài nhất là đối với cộng đồng cựu học sinh trường Chasseloup Laubat, Jean Jacques Rousseau và TTGD Lê Quý Đôn sau này. Sau đây là bài “Phá dỡ ngôi  trường của chúng tôi: tiếng ồn, tin đồn, và các sai lầm” được đăng trên trang web http://aejjrsite.free.fr của những cựu học sinh ở cái thời mà chúng ta chưa ra đời.

Démolition de notre lycée : bruits,rumeurs, et erreurs

On se rappelle tous la tristesse profonde ressentie lors de la démolition à partir du printemps 2010 du café Givral, du passage Eden, de la librairie Xuân Thu, bref, de l’un des quadrilatères historiques du centreville saigonnais. Trois quarts de siècle de la vie saigonnaise effacés au profit du Dieu Immobilier et de son Apôtre l’argent, représentés par une des plus grosses sociétés immobilières de Saigon, Vincom. Pfuitt, disparue, une partie de la mémoire de Saigon.

Patatras, voici qu’une série de courriels courant avril envahit nos boîtes à lettres électroniques, annonçant rien de moins que la « simple » démolition de notre bon vieux lycée , le plus ancien établissement d’enseignement public de toute l’Indochine, bâti en 1874, faisant de plus partie du patrimoine architectural et culturel recensé par la ville de Saigon. Et cela au profit, paraît-il, des plans immobiliers d’un établissement bancaire. Du coup, c’était notre mémoire collective à nous autres, anciens élèves de cet établissement, qui allait être touchée. Emoi général.

Doté de bons réflexes, notre désormais vice-président Nguyên Phu Son a demandé à un JJR saigonnais d’aller vérifier sur place, les travaux ayant parait-il débuté , un bulldozer ayant même été montré en photo dans un des courriels annonçant cette catastrophe. Résultat de la visite : rien. Zéro. Pas de bulldozer, pas de travaux. Ouf.. Mais que s’est donc passé, au juste ?

Le temps d’explorer les diverses sources d’information, et il semblerait que tout ce qui précède relève soit de rumeurs, soit de quiproquos sur la nature des informations et que notre lycée n’est pas menacé. Et cequi serait exact serait ceci :

-

la maison au coin des rues Nguyên Thi Minh Khai (ancienne rue Chasseloup-Laubat, plus tard rue Hông Thâp Tu jusqu’en 1975) et Lê Quy Dôn (ancienne rue Barbé) est occupée en location par 4 familles, en contradiction avec diverses résolutions du bureau exécutif du conseil municipal de Saigon, en jargon local Uy Ban Nhân Dân TPHCM. Il s’agit de la villa isolée, au coin en haut à gauche de la photo ci-dessus, du côté de l’économat du temps de notre jeunesse ; cette villa aurait été également celle du proviseur dans les années 1940

les résolutions récentes du conseil municipal sur la préservation et l’intégrité des sites, en particulier les sites occupés par les établissements de l’éducation (cas du lyée Lê Quy Dôn) sont très claires :

1) Décision (quyêt dinh) N°2 de l’an 2003 : doivent être rétrocédés aux fins de l’éducation nationale les terrains/locaux relevant de ces établissements et ayant été loués pour des activités non- éducationnelles, cas exact de cette villa dont l’adresse est le 112 rue Ng Thi Minh Khai mais qui a toujours fait partie du lycée Chasseloup-Laubat devenu Jean-Jacques Rousseau puis Lê Quy Dôn

2) Décision N° 5360 du 25 novembre 2010 sur la préservation intégrale de 168 lieux et sites saigonnais (incluant notre ancien lycée dont l’adresse est le N° 110 rue Ng Thi Minh Khai) à protéger à titre historique ou culturel or, la banque Công Thuong VN aurait souhaité racheter cette villa pour la remplacer par un immeuble de 4 étages destiné à ses activités : ce souhait aurait été fondé sur la vision erronnée – car illégale - de cette villa occupée en location par 4 familles n’ayant rien à voir avec le lycée ; pire, et par erreur, le Service de la Construction de Saigon (So Xây Dung TPHCM) a délivré un permis de construire pour cet immeuble de 4 étages en dépit de la Décision N°5360 et suite à une décision municipale en date de 2009 autorisant de manière paradoxale la banque Công Thuong VN à disposer du terrain de la villa pour un projet d’immeuble de 4 étages ; ce service de la construction s’est alors fait taper sur les doigts par le Service de la Culture et des Sports de Saigon (So Van Hoa và Thê Thao TPHCM) qui avait fourni le travail de recensement permettant la promulgation de la décision N°5360 ci-dessus

http://aejjrsite.free.fr Magazine Good Morning 1er mai 2011

Résultat final : une réunion a eu lieu le 14 avril à la mairie de Saigon et réunissant les divers protagonistes (Service de la culture et des Sports, Service de la Construction etc.) , présidée par le chef du Comité Economique et Budgétaire du conseil municipal (Uy Ban Kinh Tê và Ngân Sach), et a tout simplement annulé l’ensemble du projet de la banque, arguant de l’existence des 2 décisions N° 2 de 2003 et N° 5360 de 2010, et a rendu tout pouvoir au lycée d’utiliser le terrain pour un projet d’extension des locaux du lycée, destinés seulement aux élèves.

Notre bon vieux lycée semble donc être tiré d’affaire. Du moins tant que la presse locale intéressée (cas du journal Tuôi Tre) et que les observateurs désireux de préserver le patrimoine architectural saigonnais veilleront. Cette mini- crise a néanmoins démontré une chose : la bureaucratie saigonnaise est encore engluée dans la méconnaissance de ses propres décisions et textes qu’elle a elle-même votés et édités.

Nous terminerons le présent article par cet extrait de presse (« Tuôi Tre » du 15 avril 2011) fourni par Dang Dinh Cung JJR 64, lui-même se préoccupant en permanence de la préservation de notre lycée, ce dont nous lui sommes redevables :

TT - HĐND TP.HCM sẽ đề nghị UBND TP tìm vị trí khác để Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương VN xây dựng nơi làm việc.

Trao đổi với Tuổi Trẻ ngay sau cuộc họp sáng 14-4 về xây dựng tòa nhà Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương VN tại một phần nhà đất số 112 Nguyễn Thị Minh Khai nằm trong khuôn viên Trường THPT Lê Quý Đôn, ông Phạm Văn Đông - trưởng Ban kinh tế và ngân sách HĐND TP.HCM, chủ trì cuộc họp - cho biết các thành viên dự họp đã thống nhất chốt lại hai vấn đề nhằm giải quyết vụ việc này. Theo đó, cuộc họp kết luận rằng sự chỉ đạo về việc chấp hành nghị quyết HĐND TP trong công tác di dời các hộ dân, cơ sở trong khuôn viên trường học chưa xuyên suốt. Cụ thể, cuối năm 2007 UBND TP vẫn chủ trương không bán khu nhà 112 Nguyễn Thị Minh Khai để mở rộng khuôn viên Trường Lê Quý Đôn. Nhưng quyết định của UBND TP vào tháng 6-2009 lại chấp thuận cho Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương VN sử dụng khu đất cùng số này với diện tích hàng trăm mét vuông trên cơ sở đề nghị của giám đốc Sở Tài nguyên - môi trường TP. Phương án dời được thống nhất cao Ông Đông nhấn mạnh cuộc họp thống nhất cao sẽ đề nghị UBND TP quyết định di dời các hộ dân, công trình... để dành đất cho việc mở rộng một số hoạt động của Trường Lê Quý Đôn như chủ trương đã có từ cuối năm 2007. Cụ

thể, HĐND TP sẽ có văn bản đề nghị UBND TP tìm kiếm một vị trí khác để Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương VN xây dựng nơi làm việc, không tiếp tục xây tại khu đất 112 Nguyễn Thị Minh Khai và tiếp tục sử dụng khu đất này cho việc mở rộng ngôi trường là hợp lý nhất. Theo ông Đông, tại cuộc họp sáng 14-4 không có ý kiến khác với hướng này. Trường Lê Quý Đôn đã làm xong dự án sử dụng phần đất này, đang chờ cơ quan chức năng duyệt. Ông Huỳnh Công Hùng - phó Ban kinh tế và ngân sách HĐND TP - nói rằng thông qua cuộc họp sáng 14-4, Ban kinh tế và ngân sách HĐND TP còn muốn làm rõ gốc rễ, bản chất của vấn đề nói trên để có thông tin xem xét trách nhiệm của quá trình tham mưu, đề xuất những việc liên quan đến xây dựng tòa nhà làm việc của ngân hàng. Nhà 112 nằm trong khu vực bảo vệ II Liên quan đến vấn đề nói trên, ngày 14-4 Sở Văn hóa - thể thao và du lịch TP đã có báo cáo khảo sát nhà đất số 112

Nguyễn Thị Minh Khai, thuộc khuôn viên Trường THPT Lê Quý Đôn.

Tại báo cáo trên, sở kiến nghị cần phải xem xét lại việc xây dựng tòa nhà trụ sở ngân hàng, không thể xây dựng công trình mới tại khu vực bảo vệ II của di tích kiến trúc nghệ thuật công trình kiến trúc cổ đô thị Trường THPT Lê Quý Đôn và Trường THCS Lê Quý Đôn. Những vấn đề tôn tạo trường lớp trong khu vực bảo vệ II này cần tôn trọng nguyên tắc không phá vỡ cảnh quan xung quanh của tổng thể công trình kiến trúc đô thị Trường Lê Quý Đôn.

Theo Sở Văn hóa - thể thao và du lịch TP, việc xây dựng tòa nhà bốn tầng hiện đại làm trụ sở ngân hàng sẽ phá vỡ cảnh quan chung của tổng thể kiến trúc, mất đi khu vực cần mở rộng đáp ứng nhu cầu dạy và học. Nếu tòa nhà bốn tầng của ngân hàng mọc lên sẽ cao hơn công trình hiện hữu của Trường THCS Lê Quý Đôn, làm che khuất ánh sang và khoảng không gian cần thiết cho việc học tập, thực hành sinh hoạt, nghỉ ngơi của học sinh...

Sở Văn hóa - thể thao và du lịch TP cho rằng việc Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương VN đã được Sở Tài nguyên - môi trường cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chưa xem xét đến yếu tố nguồn gốc đất khi hình thành ngôi trường vào năm 1874 và được ngành giáo dục liên tục quản lý cho đến nay. Còn Sở Xây dựng TP cấp phép xây dựng tòa nhà tại số 112 Nguyễn Thị Minh Khai sau ngày TP ban hành quyết định (tháng 11-2010) về kiểm kê di tích là chưa đúng với tinh thần bảo vệ di tích, di sản văn hóa theo Luật di sản văn hóa, cũng như không phù hợp với chủ trương, quyết định của TP về di dời tổng thể cả khu đất để đầu tư mở rộng trường. Do vậy, Sở Văn hóa - thể thao và du lịch TP kiến nghị trả lại không gian cho Trường Lê Quý Đôn (hiện ngân hàng đã thực hiện xong việc phá bỏ công trình cũ), kể cả khi ngân hàng đáp ứng các thủ tục. Sở cũng kiến nghị UBND TP tiếp tục chỉ đạo ngành giáo dục, Trường Lê Quý Đôn cần có phương án di dời các cửa hàng ở góc đường Nguyễn Thị Minh Khai - Lê Quý Đôn, di dời bốn hộ gia đình đang cư ngụ tại biệt thự số 112 Nguyễn Thị Minh Khai ra khỏi khuôn viên trường.

       Démolition de notre lycée : bruits, rumeurs, et erreurs - aejjr - Free

          aejjrsite.free.fr/goodmorning/gm121/gm121_BruitsSurNotreLycee.pdf

NHỮNG CẢM TƯỞNG VỀ MÁI TRƯỜNG XƯA

Đây là một số cảm tưởng về ký ức ngôi trường chúng ta từ thời nó còn tên Chasseloup Laubat đến Trung tâm giáo dục Lê Quý Đôn mà tôi sưu tầm trên các địa chỉ web có liên quan đến trường chúng ta. Xin giới thiệu cùng các bạn Lê Quý Đôn.

Trường Lê Quý Đôn

Hồi đầu năm 2012 tôi có ghé thăm lại trường Lê Quý Đôn sau hơn 30 năm xa vắng. Hồi đó hai anh em tôi cùng học ở ngôi trường này. Anh tôi hơn tôi 5 tuổi học trung học còn tôi thì học tiểu học. Tuy là học chung trường nhưng anh em tôi chưa bao giờ đưọc chạy chơi chung với nhau trong sân trường trong giờ ra chơi vì bên khu tiểu học và trung học bị ngăn cách bởi một bức tường rào. Giờ ra chơi tôi hay đứng chỗ hàng rào sắt gần chỗ đầu cầu thang ngăn khu tiểu học với trung học nhìn qua bên kia để tìm anh. Thỉnh thoảng anh cũng có ghé lại nói gì đó với tôi vài câu xong rồi lại chạy theo chơi với bạn của ảnh. Lúc đó tôi cứ ao ước cho mau lớn để được qua bên khu trung học chung với anh để xem thử có những thứ gì lạ ở bển nhưng rồi tôi chẳng bao giờ tôi thực hiện được ước mơ đó.

Mỗi lần nhớ đến trường cũ là trong đầu tôi hiện ra hình ảnh cổng trường bên khu tiểu học nằm bên đường Lê Quý Đôn, là hình ảnh của mái ngói rêu phong, những dãy tường sơn màu vàng với hàng cửa sổ bằng gỗ sơn màu xám có các lá sách thông gió nằm dọc theo hành lang. Tôi vẫn còn nhớ rõ mấy gốc cây cổ thụ cao lớn trong sân trường với lớp vỏ cây xù xì còn rễ cây thì uốn lượn có chỗ trồi hẳn lên mặt đất làm nức cả lớp nhựa đường tráng trên mặt sân. Những lúc trời mưa xuống thì nước mưa đọng thành vũng trong mấy cái hốc cây đầy lá mục. Ngoài ra trên mấy ngọn cây còn có cả sóc làm tổ nữa. Có lần tôi thấy mấy con sóc nâu nhỏ xíu phóng trên mấy ngọn cây cao chót vót, cũng có lúc chúng đào hang trong mấy cái hốc cây ở trên cao làm vỏ cây văng xuống đầy ở quanh gốc cây.

Hồi còn học ở mấy lớp nhỏ thì ba tôi hay chở hai anh em tôi đi học trên chiếc xe Vespa. Anh tôi ngồi phía sau còn tôi thì đứng ở cái bục để chân phía trước. Ba tôi thích vừa lái xe trên đường vừ cạ chiếc cằm đầy râu vào đầu tôi và hút gió mấy bản nhạc Trịnh Công Sơn. Khi tôi học đến lớp 3 hay lớp 4 thì ba tôi đưa anh em tôi đến trường buổi sáng còn buổi chiều tan trường thì hai anh em tôi dắt nhau đón xe lam về nhà. Hồi đó tôi theo anh tôi đi bộ từ trường (băng ngang qua chỗ bây giờ người ta làm bảo tàng chiến tranh) đến chỗ ngã 3 đường Trần Quý Cáp và Trương Minh Giảng để đón xe Lam về nhà. Tôi còn nhớ là trên xe lam rất là chật chội có khi phía sau nhét đến hơn 10 hành khách còn anh lơ xe thì đứng phía bên ngoài thùng xe chỗ cái bục bằng sắt để giúp hành khách lên xuống và vừa lo thu tiền vừa luôn miệng thông báo những chỗ xe sắp sửa chạy qua để hành khách biết trước mà chuẫn bị. Mỗi lần hành khách muốn xuống xe chỉ việc giơ tay vỗ vỗ vào lưng bác tài để báo hiệu. Lộ trình chuyến xe lam của anh em tôi chạy dọc theo đường Trương Minh Giảng, ngang qua ngã ba Kỳ Đồng rồi qua cầu và chợ Trương Minh Giảng đến Khỏi rạp xi nê Minh Châu một chút là đến khu chợ Vườn Xoài. Hai anh em tôi xuống xe ở chỗ ngân hàng Việt Nam Thương Tín gần cổng xe lửa số 6 xong đi băng qua con hẻm Phú Sơn Tự rồi theo đường Nguyễn Huỳnh Đức để về nhà.

Chung quanh trường Lê Quý Đôn có mấy con đường rất đẹp và thơ mộng, toàn là những cây cổ thụ với tàng lá cao lớn như me, thầu dầu, sọ khỉ... Có lần tôi hỏi anh tôi vì sao gọi là cây sọ khỉ vì nhìn khắp cả cây mà chẳng thấy chỗ nào giống sọ của con khỉ cả thì anh tôi giải thích là nếu nhìn vào cái cuống lá đã rụng thì nó có hình thù lồi lõm giống như cái sọ của con khỉ. Không biết là anh tôi nói như vậy có đúng hay không hay là ảnh lại bịa ra. Vào những ngày gió lớn thì hàng loạt trái dầu rụng xuống quay tít từ trên cao rồi từ từ đáp xuống đất như những chiếc trực thăng tí hon. Rồi thỉnh thoãng me dốt trên cây rụng xuống lộp độp trên lề đường, tôi lượm lên ra ăn thấy ngọt ngọt chua chua. 

Tôi cũng thích đồng phục của trường Lê Quý Đôn. Đơn giản mà Đẹp. Con trai tiểu học thì áo trắng quần short xanh, con trai trung học thì quần dài xanh còn con gái thì mặc váy ngắn (jupe) xanh rất là dễ thương. Cho đến bây giờ tôi vẫn thích con gái mặc váy hơn là những loại trang phục khác. Lần về Việt Nam đầu năm 2012 vừa rồi tôi có ghé thăm lại trường cũ. Lúc đó chắc là nhằm vào ngày bãi trường nghỉ Tết cho nên tôi không thấy có học sinh ở trong trường. Tôi đi lòng vòng mấy con đường chung quanh trường mà trong lòng thấy lạc lõng cô đơn. Trường xưa thì vẫn còn đó nhưng bạn bè xưa thì nay đã lưu lạc mãi tận nơi nào. Đang đi lang thang chung quanh trường để chụp hình thì tôi gặp một em nữ sinh cấp 2 đi ngang qua. Mừng quá tôi nói với em là hồi nhỏ tôi cũng đã từng học ở đây và xin phép được chụp hình phù hiệu trường Lê Quý Đôn trên ngực áo của em.

  

Hồi đó cứ đến ngày tựu trường là ba tôi lại dắt tôi ra tiệm sách bên kia đường đối diện với cổng trường để mua sách vở. Tôi còn nhớ là hồi đó ba tôi hay mua cho anh em tôi tập viết hiệu Olympic, bìa trước là hình quả địa cầu với hinh ông lực sĩ mặc áo thun có hình 5 vòng tròn thế vận hội giơ cao cây đuốc, còn bìa sau là bảng cửu chương. Lúc đó tập vở học trong lớp là phải đem ra tiệm để ép bìa nilon, mỗi môn một màu khác nhau. Bây giờ cứ mỗi lần ngửi thấy mùi nilon là tôi lại nhớ đến ngày tựu trường của ngày xưa. Ngoài ra tôi cũng được ba tôi mua cho các thứ lặt vặt khác như bình nhựa đựng nước uống, bình mực, viết chì màu, hộp đựng viết và mấy ngòi viết mực. Ngòi viết bầu thì nét chữ cứng nhưng giữ được nhiều mực nên lâu lâu mới phải chấm mực một lần còn ngòi lá tre thì thon nhỏ nên cho nét chữ mềm mại dùng để tập viết nhưng lại phải chấm mực thường xuyên.

Hồi đó ở trước cổng trường có nhiều thứ rất hấp dẫn. Cứ đến giờ tan học là mấy người bán hàng rong kéo đến bày bán đủ thứ các loại thức ăn và đồ chơi. Tôi còn nhớ mấy thứ trái cây như chùm ruột, cóc, ổi được ngâm trong mấy cái hủ thủy tinh xếp thành hàng bên cạnh mấy hủ muối ớt trên những chiếc xe đẩy. Mấy trái cóc xanh thì người ta lấy dao khứa chung quanh rồi nạy cho nó bung ra giiống như hình mấy ngón tay xòe ra ở trên đỉnh tháp con rùa, vừa lạ mắt và cũng gây cảm tưởng như trái cóc lớn hơn kích cỡ thật sự của nó. Còn món tôi thích nhất là món bột chiên. Bột gạo trắng cắt ra từng miếng vuông bỏ vô chảo chiên cho cháy vàng xong xịt xì dầu vào rồi ăn khi nó đang còn bốc khói. Tuy tôi chỉ được anh tôi cho ăn thử vài lần nhưng cho đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ đến món bột chiên đầy kỷ niệm đó. Nhưng thật tình mà nói, tôi khoái các món đồ chơi hơn là các món đồ ăn. Tôi nhớ là ở trước cổng trường có bán đủ thứ các loại đồ chơi hấp làm bằng nhựa như xe hơi, máy bay, lính hoặc mấy con thú nhựa. Tụi học trò tụi tôi mua mấy con thú bằng nhựa đó để chơi ném thú hoặc mỗ tường. Riêng cái làm tôi thích hơn cả là mấy cuốn sách vàng gồm đủ thứ truyện tranh như Xì Trum, Tí Hon Thần Lực, Phan Tân Sĩ Phú, Lucky Luke... Mỗi lần mua hay mượn được cuốn nào thì tôi đọc ngấu nghiến cho bằng hết mới thôi. Rồi còn trò chơi khắc gôm thì cũng rất phổ biến vào thời đó. Chơi trò này thì đòi hỏi phải thật kiên nhẫn. Việc trước tiên là phải in hình trong trang sách qua cục gôm bằng cách xoa dầu hôi lên cục gôm rồi ép chặt vô trang sách, sau đó thì lấy mũi dao lam nhọn để khắc theo hình in trên cục gôm xong rồi bôi mực lên để in ra giấy. Dường như bấy nhiêu thứ trò chơi cũng chưa đủ, tụi học trò còn bày ra cách nghịch phá bằng cách đọc trại tên truờng Lê Quý Đôn thành "Lũ Quỷ Đói, Lết Qua Đường" hay là giờ Pháp văn thì môn Vocabulaire được chế thành "Vỏ Cá Bự Lại Rẻ". Thời gian đó đối với tôi thật là sung sướng, không phải lo lắng gì cả chỉ lo ăn học rồi nghĩ đủ cách để chơi với đùa.

Rồi đến đầu tháng 4 năm 1975 lúc dinh Độc Lập bị bỏ bom thì cũng là lúc bọn học trò chúng tôi đang làm bài thi ở trong trường. Lúc đó tuy chưa tới 10 tuổi nhưng tôi vẫn còn nhớ rõ tiếng gầm rú khi chiếc máy bay phản lực bay ngang qua nóc trường và tiếng bom nổ làm rung chuyển bàn ghế trong lớp. Lúc đó tâm trạng của một đứa bé con như tôi tuy có mừng vì khỏi phải làm bài thi nhưng linh tính cũng cho tôi biết là có chuyện hệ trọng đang xảy ra. Rồi những năm tháng sau đó như một cơn lốc xoáy cuốn phăng đi mọi thứ mà tôi và gia đình tôi cũng phải trải qua như bao nhiêu gia đình khác lúc bấy giờ ở miền Nam. Sau năm 1975 thì có quy định là học sinh phải theo học ở những trường ở địa phương gần nơi đang cư trú. Nhà tôi ở quận Phú Nhuận nên khi lên lớp 6 tôi phải đổi qua một trường cấp 2 ở quận này. Như vậy là tôi chỉ được học tại trường Lê Quý Đôn từ năm 1971 đến 1976. Tuy chỉ 5 năm ngắn ngũi so với đời người nhưng những kỷ niệm tại ngôi trường này đã in sâu vào ký ức của tôi vì đó là những năm tháng hồn nhiên của tuổi thơ với những kỷ niệm đầu đời của một đứa trẻ mới lớn.

                                                                              Nguyễn Tuấn Phương (Australia)

HÌNH ẢNH BẠN BÈ GỞI VỀ

Anh Biện Phước Lợi ngày hôm nay (hình đang đứng bên đường Lê Quý Đôn dãy Tiểu Học)

                                                    Reunion Lê Quý Đôn  tháng 1 năm 2009

Hình các thầy cô

Phước đang đứng cạnh Trâm Anh (bên phải) còn bên trái là ??

Đỗ Hùng Cường B.

Phương Dung và Nguyễn Anh Thư

                                                  Kim Hoàng (98) đứng gần phòng Giáo vụ

  Thầy Xuân, thầy Tam Nhiều và các học trò của mình ngồi ôn lại kỷ niệm trong một lớp học ở trường LQĐ

                  Thầy Xuân, thầy Tam Nhiều và các học trò của mình trong sân cổng chính trường LQĐ

                                     Đây là thầy ? (xin các bạn cho biết tên lâu quá tôi quên rồi)

             Tấn Khoa có ghé qua Saigon để thăm trường xưa và bạn bè cũ . Vẫn là quán ăn 174 NKKN.

Anh Phan Đình Nguyên , con của cô Nguyễn Khoa Diệu Anh dạy môn Anh Văn

Nguyễn Tấn Khoa ( promo 78 ) , VK Canada , bìa phải về giúp các soeur xây nhà nội trú , dạy nghề cho các em gái ở vùng Lạng Sơn

    Thầy Trần Quang Xuân dạy môn Sinh Vật, thầy Tam Nhiều dạy hội họa và bạn Nguyễn Anh Thư

             Bạn Phương Dung đứng trước ngôi nhà của mình. Phương Dung đã từng một thời là thần đồng   piano có chương trình biểu diễn ở trường Quốc gia Âm nhạc thời xưa.

Thầy Kiêm dạy môn tóan đứng thứ 5 hàng giữa ở trường Quốc học Huế năm 1963

Lớp 9/8 năm 1973 - 1974 với thầy Hy

Cảnh dẫn xe đạp ra cổng đường Trần Quý Cáp. Trong hình Thanh Liễu người dẫn đầu rồi Mai Hương  xong đến tôi còn người cuối cùng có thể là Tuấn Ngọc.

Bản nhạc Un ami (một người bạn) do anh Vương Thiên Phước gởi cho tôi. Trong cuộc sống của chúng ta có nhiều người quen biết thường được gọi chung là bạn bè nhưng bạn thì rất ít nhung bè thì nhiều. Người bạn là người hiểu được tâm tư của ta và chia sẻ những may mắn lẫn bất hạnh của ta và ngược lại. Người bạn là người đồng hành với ta trong suốt quãng đời đến khi một trong hai người xa rời thế giới.

THIỆP CHÚC TẾT NĂM 1975

Đây là tấm thiệp chúc tết năm 1975 cũng là năm cuối cùng của lớp chúng tôi tại TTGD Lê Quý Đôn. Lúc đó, tôi có ý kiến là nên thiết kế một tấm thiệp cho riêng lớp và mọi người cùng đồng ý. Tôi dùng compa vẽ trên giấy stencil rồi dùng máy của trường in ra xong mọi người tô màu lên. Trên mỗi cánh hoa là tên một người tổng cộng là 15 người. Hình tấm thiệp dưới đây là do anh Đỗ Mạc Lô còn lưu giữ lại, riêng tôi thì đã còn nữa do bị mối ăn sạch khi còn để ở Sài Gòn. Tấm thiệp này coi như là vật kỷ niệm (vật chất) duy nhất ngoài những tấm hình chụp mà lớp chúng tôi còn lại.

Bài thơ dưới đây do thầy Kiêm cảm tác cho lớp 12B vào mùa xuân năm 1975. Bây giờ thầy không còn nữa, cầu mong hương hồn thầy về đây đọc lại những dòng kỷ niệm thầy dành cho chúng em.

Hương Phước Nhi vang mùi hiếu Thảo
Ngọc Hoa niên đượm sắc tứ Phương
Minh trí vui nhàn Sơn Liễu Điệp
Hồng Lô chung hưởng Lợi vinh Quan(g)

Danh sách lớp:

Trương thị Diễm Hoa
Trần thị Thanh Liễu
Nguyễn thị Mai Hương
Trần thị Mộng Điệp
Nguyễn thị Thân Nhi
Nguyễn Phú Mỹ Phượng
Hồ Tuấn Ngọc
Nguyễn văn Thảo
Lê Phong Sơn
Biện Phước Lợi
Nguyễn Kim Sơn
Vương Thiên Phước
Đỗ Mạc Lô
Lê Quang Minh
Nguyễn Đăng Quan

Bài hát Chiều về trên sông sáng tác Nguyễn Văn Thảo- Ca sĩ Anh Tuấn trình bày