Đường số 10

Đường Bangkok

Đường Massiges

Đường Mạc Đĩnh Chi

Hướng Tây Bắc – Đông Nam nối đường Lucien-Mossard (Phía sau bệnh viện Grall) với đường Legrand-de-la-Liraye (phía cổng nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi).

Đầu tiên là đường số 10. Ngày 27 tháng 1 năm 1871, đô đốc DUPRÉ quyết định đặt tên là đường Bangkok. Cuối cùng năm 1920 là đường de Massiges theo quyết định ngày 26 tháng 4 năm 1920.

Bản đồ 1878 là đường de Massiges

Bản đồ 1943




Bản đồ 1958 là đường Mạc Đĩnh Chi

              

             

Đã có một thời con đường rợp bóng cây xanh trong một không khí bình yên nhưng trãi qua 40 năm vật đổi sao dời cũng như bao con đường êm đềm khác, giờ nó trở thành một con đường ồn ào với biết bao hàng quán, cao ốc mọc lên. Rất tiếc con đường này tôi cũng không còn nhớ chi tiết chỉ còn nhớ những điểm quan trọng, còn trên mạng internet thì rất hiếm hình về nó cũng như bàu viết về nó.

Đường Mạc Đỉnh Chi xưa có tên là rue de Bangkok về sau đổi tên là rue de Massiges. Đường này bắt đầu từ giao lộ Nguyễn Du sau lưng bệnh viện Grall ( Bệnh viện nhi đồng II) và chấm dứt ở giao lộ Phan Thanh Giản - Mạc Đĩnh Chi (Điện Biên Phủ - Mạc Đĩnh Chi).

Xe điện trên đường Mạc Đĩnh Chi, nhìn từ nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi

trên đường Phan Thanh Giản (giờ là Điện Biên Phủ)

Xe điện rời ga Đất Hộ (Đakao) chạy dọc theo đường Phan Đình Phùng (nay là Nguyễn Đình Chiểu) rồi quẹo vào đường Mạc Đĩnh Chi (rue de Bangkok) ra đường Thống Nhất (Norodom thời Pháp, nay Lê Duẩn) rôí dọc theo Cường Để, Bến Bạch Đằng (nay Tôn Đức Thắng) rồi quẹo vào Hàm Nghi (de la Somme) về chợ Bến Thành.(nguồn Tàu điện Sài Gòn - Kỷ niệm một thời dĩ vãng)

       Đây là tấm hình chụp từ phía đường Sohier (Tự Đức hay Nguyển Văn Thủ sau này)

Đây là tấm hình từ hướng nghĩa trang Mạc Đỉnh Chi chụp lại, ta thấy bên tay trái là nơi buôn bán như tôi đã nói trong bài và có rất nhiều cây trồng hai bên đường.

So sánh hai tấm hình trên và dưới ta thấy cây vẫn còn như cũ chỉ khác là nhà cửa có thay đổi nhiều. Hình này chụp trong trận tết Mậu Thân 1968.

Đi tới là ngả tư Tự Đức - Mạc Đĩnh Chi (Nguyễn Văn Thủ - Mạc Đĩnh Chi). Ở bên phải là khu  villa tư nhân góc ngả tư có nhà để xe lấy rác của sở vệ sinh. Tới một chút là tòa nhà hội Việt Mỹ nổi tiếng một thời chuyên dạy Anh văn.

Đây là hội Việt Mỹ

Lớp hội họa trong hôi Việt Mỹ

                               

Hội Việt Mỹ ngày nay là mặt trận tổ quốc thành phố

            Ngả tư Tự Đức - Mạc Đĩnh Chi (Nguyễn Văn Thủ - Mạc Đĩnh Chi) ngày nay

                

Qua đoạn đường này thì tới ngả tư Phan Đình Phùng - Mạc Đĩnh Chi (Nguyễn Đình Chiểu - Mạc Đĩnh Chi), Bên góc trái ngả tư là Bộ canh nông (bộ lâm nghiệp?) chuyên phân phối cây thông đem về từ Đà Lạt mổi dịp noel.

Ngả tư Phan Đình Phùng - Mạc Đĩnh Chi (Nguyễn Đình Chiểu - Mạc Đĩnh Chi) ngày nay. Chúng ta thấy mật độ cây xanh đã giảm còn tỷ lệ kinh doanh lại tăng, khi xưa ngả tư này rất êm ả.

Tới là ngả ba Trần Cao Vân - Mạc Đĩnh Chi tại đây khi xưa có một dãy nhà bằng gỗ giờ chỉ còn vài cái nghe nói các nhà gổ này do người Nhật dựng khi xâm chiếm Việt Nam.

Một căn nhà gỗ còn được bảo tồn ngày nay

Ngả ba Trần Cao Vân - Mạc Đĩnh Chi ngày nay

                        

Qua ngả tư này chúng ta tới quán phở Cao Vân một quán phở bình dân nổi tiếng Sài Gòn do ông Trần Văn Phồn lập nên đã trên 60 năm. Ông năm nay đã trên 90 tuổi.

Chủ nhân quán phở Cao Vân ông Trần Văn Phồn

                       

Như vậy chúng ta tới ngả tư Hồng Thập Tự - Mạc Đĩnh Chi (Nguyễn Thị Minh Khai - Mạc Đĩnh Chi). Nhìn qua bên kia ngả tư bên tay trái là đài khi tượng, xưa kia nó chỉ là một ngôi nhà nhỏ có hệ thống liên lạc với vệ tinh khí tượng giờ là đài khí tượng thủy văn thành phố. Bên phải là ty cảnh sát quận nhất, xưa là chambre de l'agriculture, ngôi nhà này không còn bây giờ là building Somerset.

Đài khí tượng thủy văn thành phố

Ty cảnh sát quận 1 xưa là chambre de l'agriculture

                      Building Somerset nằm trên nền của ty cảnh sát quận 1 khi xưa

           Ngả tư Hồng Thập Tự - Mạc Đĩnh Chi (Nguyễn Thị Minh Khai - Mạc Đĩnh Chi)

                             

Qua ty cảnh sát quận 1 là tới bờ rào của đại sứ quán Hoa Kỳ, giờ thì đại sứ quán này đã bị đập bõ.Đây là ngả tư Thống Nhất - Mạc Đĩnh Chi ( Lê Duẩn - Mạc Đĩnh Chi). Bên tay trái là nhà nguyện tin lành. Bên kia ngả tư là tòa đại sứ Anh khi xưa giờ là tòa lãnh sự Anh và tòa building Sài Gòn tower. Cuối đường là ngả ba Nguyễn Du - Mạc Đĩnh Chi chấm dứt ở mặt lưng của bệnh viện Grall cũ giờ là bệnh viện nhi đồng II.

Cổng phụ bên hông tòa đại sứ Hoa Kỳ

Hông tòa đại sứ Hoa Kỳ ngày 30/4/1975

Trước khi có Tòa Đại Sứ Mỹ, ngôi biệt thự này năm trong

 khuôn viên của Ty Cảnh Sát Quận Nhất.

Nhà nguyện tin lành thời Pháp thuộc

Building Sài Gòn Tower

 Ngả tư Thống Nhất - Mạc Đĩnh Chi ( Lê Duẩn - Mạc Đĩnh Chi)

NGÀY ẤY VÀ BÂY GIỜ

                             37. Building số 263 Trần Hưng Đạo Sài Gòn

                                   Tòa nhà này khi xưa là một chung cư Pháp kiều. Khi Pháp rút đi tòa nhà thuộc sở hữu của chính quyền Việt Nam. Tháng 10 năm 1962 tòa nhà này được sử dụng làm bệnh viện Hải quân Hoa Kỳ cho đến ngày 1 Tháng 4 năm 1966 thì được chuyển cho lục quân Hoa Kỳ trở thành bệnh viện dã chiến số 17 và chấm dứt hoạt động ngày 3 Tháng 1 năm 1968. Sau năm 1975 tòa nhà được sử dụng làm công ty bách hóa thành phố. Ngày 20 tháng 6 năm 1990 UBND TPHCM ra quyết định số 237/QĐ-UB điều chính hai tòa nhà 263 - 265 thành trung tâm răng hàm mặt thành phố.

Building 263 thập niên 50

                            Quang cảnh trong trận đánh Bình Xuyên 1955

Navy hospital

                                                           17th Field Hospital 

               

                                                           Huy hiệu của bệnh viện

                                       Bệnh viện răng hàm mặt khi chưa chỉnh trang

                                         Bệnh viện răng hàm mặt ngày nay

NGÀY ẤY VÀ BÂY GIỜ

                                36. Bộ tổng tham mưu quân đội VNCH

                                    Để thống nhất hệ thống chỉ huy các lực lượng Quân đội Quốc gia Việt Nam, Bộ Tổng Tham mưu được chính thức thành lập vào ngày 1 tháng 5/1952 với vị Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên là Thiếu tướng Nguyễn Văn Hinh, Trụ sở Bộ Tổng Tham mưu ban đầu đặt tại khu nhà số 606 Đại lộ Trần Hưng Đạo, Sài Gòn. Tổng số nhân sự Bộ Tổng Tham mưu lúc bấy giờ gồm khoảng 150 người, gồm 21 sĩ quan và 15 hạ sĩ quan Pháp, còn lại là Việt Nam.

                                 Đại tá Lê Văn Tỵ thăng chức Thiếu tướng và ngày 1 tháng 12/1954, ông được cử giữ chức Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Quốc gia Việt Nam thay thế Trung tướng Nguyễn Văn Hinh. Tháng 10/1955, Thiếu tướng Lê Văn Tỵ được thăng Trung tướng, rồi Đại tướng tháng 12/1956, tiếp tục giữ chức vụ Tổng Tham mưu trưởng Quân đội VNCH đến sau cuộc đảo chính ngày 1 tháng 11/1963. Trong thời gian này (1956), Bộ Tổng Tham mưu được di chuyển vào trại Trần Hưng Đạo (Camp Chanson), Phú Nhuận, nơi đặt Bộ Chỉ huy của Quân đội Pháp trước đây.

                             Sau tháng 7/1965, chức vụ Tổng Tham mưu trưởng được kiêm nhiệm bởi Trung tướng Nguyễn Hữu Có, Tổng trưởng Quốc phòng. Vào ngày 14 tháng 10/1965, sau khi Tướng Nguyễn Khánh bị gạt bỏ khỏi chính quyền, Trung tướng Cao Văn Viên được cử vào chức vụ Tổng Tham mưu trưởng QLVNCH. Năm 1967, khi Tướng Nguyễn Hữu Có bị bãi chức, Trung tướng Viên kiêm nhiệm chức vụ Tổng trưởng Quốc phòng trong một thời gian ngắn. Cũng trong năm này, ông được thăng Đại tướng.

                          Ngày 29 tháng 4/1975 Tổng thống Dương Văn Minh đã cử Trung tướng Vĩnh Lộc giữ chức Tổng Tham mưu trưởng vì đại tướng Cao Văn Viên rời Việt Nam từ chiều 28/4/1975.

                       Bộ Tổng Tham mưu chấm dứt hoạt động trong đêm 29/4/1975 rạng ngày 30/4/1975 khi trung tướng Vĩnh Lộc và tất cả sĩ quan các cấp ra đi di tản. (nguồn Người Lính VNCH).

                            Hiện nay nơi này là bộ tư lệnh quân khu 7.

                     Trụ sở Bộ Tổng Tham mưu ban đầu đặt tại khu nhà số 606 Đại lộ Trần Hưng Đạo, Sài Gòn. Về sau khu nhà này là trụ sở U.S. MAAG Building (United States Military Assistance Advisory Group) - Trụ sở Cố vấn Quân sự Mỹ, tại số 606 đường Trần Hưng Đạo và sau nữa là Bộ tư lệnh quân đội Đại Hàn tại Việt Nam.

Cổng  bộ tổng tham mưu do kiến trúc sư Trần Đình Quyền thiết kế

Ngày nay là bộ tư lệnh quân khu 7

Hình so sánh của Tim Doling

NGÀY ẤY VÀ BÂY GIỜ

                              35. Caserne Francis Garnier (Bộ tư lệnh hải quân Việt Nam Cộng Hòa)   

                                    Xưa là trại lính hải quân Pháp nằm trong khu quân sự kéo dài từ cầu Khánh Hội tới công trường Mê Linh, về sau khu này léo dài tới chân cầu xa lộ Biên Hòa. Ngày 6 tháng 3 năm 1953, quốc trưởng Bảo Đại ban Dụ số II xác nhận chính thức sự ra đời của hải quân Việt Nam. Ngày 20 tháng 5 năm 1952 bộ tư lệnh hải quân được thành lập và đặt tại trại lính Francis Garnier lấy tên trại Bạch Đằng trên bờ sông Sài Gòn. Bây giờ nó là doanh trại hải quân của Thành phố HCM.

Hình so sánh của Tim Doling