NGÀY ẤY VÀ BÂY GIỜ

                           7. Biệt thự ông Trần Văn Chương

                               Biệt thự này tôi đã đề cập trong bài "Đường Duy Tân" nhưng chỉ thoáng qua chưa được chi tiết cho lắm. Ngôi biệt thư này là tài sản của ông Trần Văn Chương, đại sứ Việt Nam Cộng Hòa những năm 60 và là thân phụ của bà Trần Lệ Xuân vợ của cố vấn Ngô Đình Nhu. Trãi qua bể dâu ngôi biệt thư giờ đây vẫn còn, nó nằm ở góc Duy Tân - Hồng Thập Tự giờ là Nguyễn Thị Minh Khai - Phạm Ngọc Thạch.

                              Trần Văn Chương (1898 – 1986) là một luật sư Việt Nam, người từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao thời kỳ Đế quốc Việt Nam, rồi bộ trưởng Bộ Kinh tế của Việt Nam Cộng Hòa thời Đệ nhất Cộng hòa trước khi được bổ nhiệm là đại sứ tại Mỹ. Ông là anh của Ngoại trưởng Trần Văn Đỗ và cha của Đệ nhất Phu nhân thời Đệ nhất Cộng hòa Việt Nam, Trần Lệ Xuân. Hai ông bà Trần Văn Chương bị con trai là Trần Văn Khiêm giết chết trong căn nhà của họ tại Hoa Kỳ ngày 26 tháng 7 năm 1986. Trần Văn Khiêm, bị cảnh sát Mỹ bắt giữ. Nhưng sau đó toà án Mỹ tha Khiêm với lý do bị bệnh tâm thần và trục xuất Khiêm sang Pháp. (Nguồn Wilipedia)

                                                     Hai ông bà Trần Văn Chương

                                                  Hình so sánh của Tim Doling

                       Hiện nay biệt thư này là Trung tâm thông tin du lịch Hapro Tic.

                     8. Tòa nhà 56 Trương Công Định

                          Tòa nhà có trong bài "Đường Hiền Vương" xưa nó là căn nhà đầu tiên mà đại sứ Hoa Kỳ ở trước khi dời về ngả ba Phan Thanh Giản - Phùng Khắc Khoan. Bây giờ nó văn phòng thành ủy.

Hình so sánh của Tim Doling

NGÀY ẤY VÀ BÂY GIỜ

                      5. Biệt thư 60 Trần Quý Cáp

                          Đây là ngôi biệt thư mà tôi đã đề cập trong mục "những con đường của ký ức: đường Trần Quý Cáp". Khi xưa nó thuộc sở hữu của ông bà Ưng Thi chủ nhân rạp Rex. Cũng xin nói thêm ông bà Ưng Thi có nhiều nhà ở Sài Gòn. Về sau biệt thư này thuộc quyền sở hữu của chính phủ Mỹ và được dùng làm làm việc của cơ quan Military Assistance Advisory Group (MAAG) rồi sau đó là Military Assistance Command Vietnam (MACV). Về sau dùng làm nơi cư trú của các tướng Mỹ như Westmoreland, Abrams and Weyand. Ngày nay đây là công ty du lịch.

Hình so sánh của Tim Doling

                      6. Biệt thự 206 đường Hiền Vương

                          Đây là căn biệt thư nằm ở góc ngả tư Trương Minh Giảng - Hiền Vương, xưa nó là công ty bất động sản Nam kỳ (Société Immobilière de Cochinchine). Biệt thư tôi nhớ hồi còn đi học mổi ngày khi đi và về tôi đều đi ngang qua đây nhưng hồi đó tôi không biết nó là cái gì. Biệt thư này ngó qua trường Michelet. Hiện tại nó là cửa hàng bình thủy tinh Dương Hồng. Xin nhớ cho Société Immobilière de Cochinchine  này là của thời Pháp thuộc khác với Société Immobilière de Cochinchine đang có tại Pháp nằm ở PARIS 2 (75002), 19 RUE D ANTIN được thành lập năm 1995.

                                               Hình so sánh của Tim Doling

NGÀY ẤY VÀ BÂY GIỜ

                        4. Cầu móng (Mống)

                         Cầu Móng (Mống) là một trong những cây cầu xưa nhất của Sài Gòn. Nó được công ty Eiffel xây dựng theo đơn đặt hàng của hãng Messageries Maritimes của Pháp vào năm 1893 - 1894 có tư liệu ghi là 1891. Chiều dài cầu là 128m, rộng 5,2 mét, lề bộ hành rộng 0,5 mét, xây bằng thép kiên cố (tư liệu của Tim Doling ghi 371m). Cầu làm theo kiểu vòng mống cho nên dân gian gọi là cầu Mống. Có giả thiết chi rằng cầu là cầu Móng vì cầu xây trên trụ móng.

                           Trong số những cây cầu cũ xưa còn sót lại ở Sài Gòn, có lẽ Cầu Mống là cây cầu mang hình bóng của một thứ thời gian lắng đọng nhất trong tâm tưởng của rất nhiều người yêu quý thành phố có những cây cầu in vóc dáng của năm tháng đã qua đi trên một dòng sông. Cầu Mống là loại cầu sắt thiết kế kiểu Pháp và do Pháp xây dựng nên in đậm nét “văn hóa cầu” phương Tây, thành cầu uốn cong, có những khoảng trống, sơn đen bắc qua kinh Tàu Hũ nối quận 1 và quận 4 (đất Khánh Hội xưa). Chân cầu phía quận 1 nằm chếch công viên Diên Hồng đối diện đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa (Công Lý cũ ). Sở dĩ gọi là công viên Diên Hồng vì phía sau đó là Hội trường Diên Hồng mà báo chí trước năm 1975 còn gọi là “Viện Bô Lão” vì đây là trụ sở Thượng Nghị Viện của chế độ cũ. Chân cầu phía quận 4 nằm trên đường Bến Vân Đồn thuộc địa phận phường 12, quận 4.

                             Trong giai đoạn thi công Đại lộ Đông - Tây và Đường hầm sông Sài Gòn, cầu Mống được tháo dỡ hoàn toàn, sau khi công trình này hoàn tất thì cầu Mống đã được lắp ghép lại theo nguyên bản và gia cố thêm phần trụ móng kèm trang bị chiếu sáng mỹ thuật.

                              Trước đó có một cây cầu gần như anh em song sinh là cầu Malabars. Cầu Malabars thẳng phía trước đường Mạc Cửu, đường dốc lên cầu nằm dọc Bến Mỹ Tho (Quai de Mytho / Bến Lê Quang Liêm / sau 1975 là bến Trần Văn Kiểu, và sau này là đại lộ Đông Tây hay đại lộ Võ Văn Kiệt). Đầu cầu bên kia nối vào đường Cần Giuộc. Cầu Malabars nằm cách cầu Chà Và sau này khoảng 50m.

                                                                   Cầu Malabars

                                   Cầu Móng (Mống) trước năm 1975 về trước không được sử dụng để lưu thông xe cộ vì đã có cầu Trình Minh Thế thay vào đi từ quận 1 qua quận 4. Cầu chỉ còn dành cho bộ hành mà thôi. Sau 1975 cầu này cũng là địa điểm hành nghề của bọn hút chích ma túy. 

                                                  Hình so sánh của Tim Doling

               Vài hàng về lịch sử Compagnie des messageries maritimes (MM) 

                      Công ty des messageries maritimes (MM) là một công ty tồn tại độc lập từ năm 1851 đến năm 1977 và sáp nhập với  Công ty Générale Transatlantique (CGT) để tạo thành  Công ty Générale Maritime (CGM). 

                       Năm 1851 Albert Rostand, đề xuất để Ernest Simons, Giám đốc Messageries nationales kết hợp với nhau. Ông muốn tạo ra một công ty vận chuyển chuyển phát nhanh. Công ty này được thành lập dưới tên Compagnie des messageries maritimes. Cuối cùng, vào năm 1871, với những thay đổi của chế độ chính trị ở Pháp, công ty  trở thành Compagnie des messageries maritimes.

.

                              Affiche quảng cáo của công ty messageries maritimes

NGÀY ẤY VÀ BÂY GIỜ

               3. Công ty rượu Đông Dương

    Tòa nhà dùng làm trụ sở công ty rượu Đông Dương (Société françaises des Distilleries de l’Indochine) ở số 117 đường Phan Đình Phùng (xưa là đường Richaud và nay là đường Nguyễn Đình Chiểu) thật ra chỉ là một trong những công ty rượu có tại Việt Nam lúc đó. Công ty rượu Đông Dương (Société françaises des Distilleries de l’Indochine) thường được dân gian gọi là Công ty Fontaine do A.Fontaine thành lập năm 1901 tại Hà Nội về sau là tòa đại sứ Pháp.  Hãng độc quyền sản xuất kinh doanh trên toàn cõi Đông Dương loại rượu tương đối nhạt được nấu bằng gạo và ngô. Sau năm 1954 tòa nhà thuộc quyền sở hữu của chính phủ Việt Nam.

    Tòa nhà này về sau cuối thập niên 60 được lực lượng hải quân Mỹ tại Việt Nam sử dụng tên là NAVFORV (Naval Forces Việt Nam) bộ tư lệnh hải quân Hoa Kỳ hoạt động từ 01 tháng 4 năm 1966 đến ít nhất Tháng ba 1973.

      Sau năm 1975 nơi này được biến thành khách sạn Hoàng đế nhưng thời gian gần đây đã bị phá hủy để xây một khu chung cư cao cấp.

                                         Nhãn hiệu của công ty rượu Đông Dương

                                                              Quảng cáo rượu

                                           Trụ sở bộ tư lệnh hải quân Hoa Kỳ

Khách sạn Hoàng đế nhìn từ trên cao

Sau năm 1975 ở đây là khách sạn Hoàng đế

                                      Hình so sánh xưa và nay của Tim Doling

NGÀY ẤY VÀ BÂY GIỜ

2. Trụ sở hạ nghị viện

Nguyên thủy nó là một nhà hát có tên là theatre municipale hay opera de saigon được thiết kế bởi kiến trúc sư Felix Olivier năm 1898 và hoàn thành vào ngày 1 tháng 1 năm 1900 dưới sự giám sát bởi hai ông Ernest Guichard và Eugène Ferret ở văn phòng kiến trúc sư. Phong cách kiến trúc của nó theo kiểu cách rực rỡ của nền đệ tam cộng hòa Pháp. Mặt tiền được lấy cảm hứng từ Petit Palais xây dựng cùng một năm ở Paris. Nội thất được trang bị tốt, với âm thanh hoàn hảo và ánh sáng. Tòa nhà bao gồm một tầng trệt và hai ban công, có khả năng cung cấp lên đến 1.800 chỗ ngồi. Đồ trang trí, chữ khắc và đồ nội thất được thiết kế bởi các nghệ sĩ nổi tiếng của Pháp và được gửi từ Pháp sang. Mặt tiền của nhà hát được trang trí các bức phù điêu theo phong cách Gothique nhưng đến năm 1943, một phần của trang trí đã được gỡ bỏ. 

Mặc dù thực tế rằng nhà hát đã được lên kế hoạch như một địa điểm vui chơi giải trí cho các tầng lớp trung lưu ngày càng tăng, khán giả của nó đã giảm sút khi các câu lạc bộ xuất hiện nhiều hơn và nhiều hơn nữa hộp đêm và vũ trường bùng nổ trong thành phố. Trong thời gian này, các buổi biểu diễn đã được trình bày chỉ thỉnh thoảng, một số là các buổi hòa nhạc và các chương trình cải lương.

Sau những lời chỉ trích của mặt tiền của nhà hát và các chi phí cao của các tổ chức biểu diễn, chính quyền thành phố dự định biến nhà hát thành một phòng hòa nhạc (Salle de Concert), nhưng điều này không bao giờ được thực hiện. Thay vào đó, đồ trang trí, chạm khắc và các bức tượng đã được gỡ bỏ từ mặt tiền nhà hát vào năm 1943 để làm cho sân khấu trông trẻ trung hơn. Năm 1944, nhà hát đã bị hư hại bởi các cuộc tấn công trên không của quân đồng minh chống quân Đế quốc Nhật Bản, và nhà hát ngừng hoạt động. Khi Nhật đầu hàng quân Đồng minh, Pháp trở lại Nam Kỳ. Năm 1954, quân đội Pháp đầu hàng Việt Minh trong trận Điện Biên Phủ đã dẫn đến Hiệp Định Geneve trong cùng một năm. Nhà hát sau đó được sử dụng như một nơi trú ẩn tạm thời cho người dân Pháp đến từ miền Bắc Việt Nam.

Năm 1955, nhà hát được tu bổ cải tạo. Lúc đầu  được gọi là nhà văn hóa về sau lại được sử dụng với chức năng tòa Trụ sở Quốc hội (sau gọi là Hạ nghị viện) của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. sau 30/4/1975 được gọi là nhà hát thành phố và đã phục nguyên trạng mặt tiền.

(xem thêm ở bài đường Tự Do - Catinat

trong phần "Những con đường của ký ức")

 Mặt tiền được lấy cảm hứng từ Petit Palais ở Paris

Opera de saigon năm 1905

Hình so sánh của Tim Doling

NGÀY ẤY VÀ BÂY GIỜ

                Trong loạt bài "Ngày ấy và bây giờ", tôi sẽ giới thiệu đến các bạn những hình ảnh của những công trình của Sài Gòn trước năm 1975 hoặc hơn nữa và sau năm 1975 tức là bây giờ để các bạn trong nước hay ngoài nước cảm nhận sự thay đổi diện mạo của chúng theo dòng thời gian. Loạt bài này cũng nhằm để giới thiệu những hình ảnh đó cho các bạn đang ở nước ngoài mà trong ký ức của mình vẫn còn lưu giữ những hình ảnh cũ không ngỡ ngàng nếu khi về thăm lại quê hương.

              Tôi xin chân thành cám ơn anh Tim Doling cũng như các bạn hữu của anh trên facebook cung cấp cho tôi những hình ảnh này.

             1. Hội trường Diên Hồng (Thượng viện VNCH):

                Hội trường Diên Hồng thưở xưa là phòng thương mại Sài Gòn được xây dựng và khánh thành vào năm 1927. Trước đó phòng này nằm chung với cơ quan direction de l"interieur ở đường De Lagrandiere (Gia Long) sau dời về số 11 quảng trường Rigault de Genouilly (nay là 11 công trường Mê Linh), Phòng này tồn tại suốt 60 năm từ năm 1867 đến năm 1927 sau khi phòng thương mại mới ra đời trên bờ kinh Bến Nghé. Ngày 24 tháng 3 năm 1928 trong một buồi lễ tân thống đốc Nam kỳ đã cắt băng khánh thành tòa nhà này.Kiến trúc ngôi nhà này là sự pha trộn của đông và tây. Thời Nhật chiếm đóng nơi này là trung tâm thẩm vấn sau đó Pháp trở lại thì nơi là trụ sở của quân đội Pháp.
               Năm 1955, chính quyền Bảo Đại đổi tên nơi này thành hội trường Diên Hồng. Từ ngày 21 đến ngày 24 Tháng Mười năm 1957, Hội trường Diên Hồng là địa điểm tổ chức kỳ họp thường niên lần thứ 9 của Ủy ban Tư vấn kế hoạch Colombo cho phát triển kinh tế hợp tác xã ở Nam Á và Đông Nam Á.

               Năm 1967, nền đệ nhị cộng hòa đã dùng nơi này làm trự sở thượng viện cho đến năm 1975. sau năm 1975 nơi này dùng vào việc họp của các cơ quan nhà nước. Năm 1996 nơi này được chuyển thành Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam. Năm 2000 nó được trùng tu thành Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Thành Phố Hồ Chí Minh (HoSTC). Cuối cùng nó được đổi tên thành Sở Giao dịch Chứng khoán Thành Phố Hồ Chí Minh năm 2007.

                           Hai hình so sánh hội trường Diên Hồng xưa và nay

Ban đầu phòng thương mại nằm ở đường De Lagrandiere (Gia Long) chung với văn phòng direction de l"interieur.

Về sau phòng thương mại đời về số 11 quảng trường Rigault de Genouilly (nay là 11 công trường Mê Linh)

GIỚI THIỆU

                  Xin giới thiệu với các bạn trang web A Lê Quý Đôn gathering Montreal 2015 của các nhóm cựu học sinh Lê Quý Đôn sinh năm 1960 tức là khối lớp 10 năm 1975 lập ra để liên lạc và đăng các bài viết của nhóm. Trước đây cựu học sinh trường của chúng ta cũng có những trang web như Vân đài loại ngữ hay LE QUY DON - Saigon www.lequydonsaigon.net/ .

                   Các bạn theo đường link sau đây để vào trang web:

                                               www.lqd55montreal2015.com/

                     Khi vào trang các bạn click vô hàng chữ LQD Here and There để xem chi tiết.